မောင်မောင်မြင့်သိန်း(စက်မှုတက္ကသိုလ်)

ဥပဒေဆိုသည်မှာ လူသား၏ အပြုအမူကို ထိန်းညှိပေးသည့် ကိရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။ လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ ရှုထောင့်မှကြည့်လျှင် ဥပဒေဆိုသည်မှာ တရားမျှတမှု၊ ကိုယ်ကျင့်တရား၊ ဆင်ခြင်တုံတရား၊ စနစ်နှင့် ဖြောင့်မတ်ခြင်းတို့ကို ဆိုလိုသည်။ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်၏ ရှုထောင့်မှကြည့်လျှင် ဥပဒေများ၊ အက်ဥပဒေများ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်များကို ဆိုလိုသည်။ လူငယ်များအနေဖြင့် ဥပဒေပညာကို သိရှိလေ့လာရန် လိုအပ်ပါသည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းသည် လူငယ်များအား အလုပ်အကိုင်များစွာနှင့် သက်ဆိုင်သည့် စွမ်းရည်ရှိသော ဝေဖန်ပိုင်းခြားတွေးခေါ်မှု၊ သုတေသနနှင့် ဆက်သွယ်ရေးစွမ်းရည်များကို ပေးစွမ်းနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် တရားမျှတမှုအတွက် ထောက်ခံအားပေးရန်၊ အခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်ရန်နှင့် လူမှုရေးစည်းမျဉ်းများကို နားလည်ရန် မူဘောင်တစ်ခုကိုလည်း ပံ့ပိုးပေးသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရှုပ်ထွေးသောပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန်၊ စည်းမျဉ်းများကို လမ်းညွှန်ရန်နှင့် အပြုသဘောဆောင်သော ပြောင်းလဲမှုကို မောင်းနှင်ရန် လူငယ်များအား သင်ကြားပေးပြီး ကိုယ်ရေးကိုယ်တာဘဝနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းနှစ်ခုလုံးအတွက် အကျိုးရှိစေပါသည်။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် လူငယ်ကျောင်းသားများ ဥပဒေပညာရပ်အား အထူးပြုလေ့လာနေသည်ကို တွေ့ရသည်။

ဥပဒေသည် ရည်ရွယ်ချက်များစွာကို ဆောင်ရွက်ပေးပါသည်။ အဓိကအချက်လေးချက်မှာ စံနှုန်းများချမှတ်ခြင်း၊ ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုကို ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ အငြင်းပွားမှုများကို ဖြေရှင်းခြင်းနှင့် လွတ်လပ်ခွင့်များနှင့် အခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ လူငယ်တို့၏ စိတ်အားထက်သန်မှုသည် ပိုမိုတောက်ပသော အနာဂတ်အတွက် လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ပြန်လည်ပုံဖော်ရန်ဖြစ်ပါက ဥပဒေပညာရပ်သည် ပြောင်းလဲမှုများကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် အစွမ်းထက်သောလမ်းကြောင်းကို ပေးဆောင်ပါသည်။ ဥပဒေပညာရပ်များမှတစ်ဆင့် လူ့အခွင့်အရေးများအတွက် ထောက်ခံအားပေးခြင်းဖြစ်စေ၊ လူသားတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝတွင် ရင်ဆိုင်နေရသော ပဋိပက္ခများကို ဖြေရှင်းခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ လူသားတို့၏ဘဝများကို တိုက်ရိုက်လွှမ်းမိုးနိုင်ပြီး လူ့အဖွဲ့အစည်းကို အထောက်အကူပေးနိုင်ပါသည်။

ဥပဒေပညာကို လေ့လာခြင်း၏အရေးပါမှုသည် လူ့အဖွဲ့အစည်းတိုင်းတွင် အလွန်အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍအဖြစ် ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ဥပဒေပညာရပ်သည် ကော်ပိုရိတ်၊ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးမှသည် မိသားစုနှင့် အလုပ်ခွင်အထိ အမျိုးမျိုးသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် လိုအပ်ပါသည်။ ဥပဒေပညာရှင်များသည် အခြေခံအားဖြင့် တရားမျှတမှုကို ဖော်ဆောင်ပေးသည်၊ လူ့အခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်သည်၊ အပြန်အလှန် ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းညှိပေးသည်၊ လူမှုရေးတည်ငြိမ်မှုကို ထိန်းသိမ်းပေးသည်။ ထို့ကြောင့် ဥပဒေပညာကို လေ့လာခြင်းသည် လူသားတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝတွင် နည်းလမ်းများစွာဖြင့် အရေးကြီးပြီး သက်ဆိုင်ပါသည်။

လူငယ်များဥပဒေလေ့လာခြင်းသည် ဝေဖန်ပိုင်းခြားတွေးခေါ်မှု၊ ပြဿနာဖြေရှင်းခြင်းနှင့် ဆက်သွယ်ရေးစွမ်းရည်များကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ တည်ငြိမ်ပြီး ငွေကြေးအရ အကျိုးအမြတ်ရှိသော အလုပ်အကိုင်လမ်းကြောင်းများကို ဖန်တီးပေးသည်။ ဥပဒေပညာရပ်သည် လူငယ်များအား အသိပညာရှိသော နိုင်ငံသားများ၊ ပညာရှင်များဖြစ်လာစေရန် မူဘောင်တစ်ခုကို ပံ့ပိုးပေးပါသည်။ ကွဲပြားသော အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများကို ပေးစွမ်းသည်။ ယနေ့ခေတ်ကမ္ဘာတွင် ဥပဒေပညာကို လေ့လာခြင်းသည် ကဏ္ဍအမျိုးမျိုးတွင် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများကို ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ပါသည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာကော်ပိုရေးရှင်းများကို အကြံဉာဏ်ပေးနိုင်သည်၊ ပဋိပက္ခကြားဝင်ညှိနှိုင်းမှုတွင် ပါဝင်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ဥပဒေပညာသည် လူမှုရေးပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရာတွင် ပါဝင်ကူညီနိုင်သည်။ ဥပဒေပညာသည် ခေတ်ပြိုင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများအတွက် ဖြေရှင်းနည်းများကို လူငယ်များအား ပေးစွမ်းနိုင်သည်။

လူငယ်များအနေဖြင့် ဥပဒေဗဟုသုတများကို သိရှိလေ့လာရန် လိုအပ်ပါသည်။ ဥပဒေပညာကို စိတ်ဝင်တစား လေ့လာသောလူငယ်များသည် ဥပဒေ နယ်ပယ်အမျိုးမျိုး၏ ဗဟုသုတကို အပြည့်အဝရရှိရန်နှင့် အထူးစိတ်ဝင်စားသည့် အထူးပြုနယ်ပယ်တစ်ခုကို ဆက်လက်လေ့လာကြသည်။ ဥပဒေ ကျောင်းသားများသည် ဥပဒေစနစ်၊ တရားစွဲဆိုမှု၊ အခွင့်အရေးများနှင့် တာဝန်ဝတ္တရားများအကြောင်း နက်နဲသောဗဟုသုတများရရှိကြပြီး ၎င်းတို့၏ ပရော်ဖက်ရှင်နယ်လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ရင်း အဆက်မပြတ် လေ့လာဆည်းပူးနေကြသည်။

လူငယ်များသည် ဥပဒေကျောင်းသားများ ဖြစ်လာလျှင် လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်မှုအပြင် soft skills ကျွမ်းကျင်မှုများကို မြှင့်တင်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ လူငယ်တို့​၏နှုတ်ဖြင့် ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှု၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှု၊ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်နိုင်မှု၊ ဝေဖန်ပိုင်းခြားတွေးခေါ်မှု၊ ခိုင်မာသော ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်မှုနှင့် ပြဿနာဖြေရှင်းနိုင်စွမ်းတို့သည် များစွာသော soft skills အရည်အချင်းများအနက်မှ အနည်းငယ်ဖြစ်သည်။ ထူးချွန်သော ရေးသားမှုစွမ်းရည်ကိုပြသခြင်း၊ သုတေသနတွင် ပါဝင်ခြင်းနှင့် အရေးကြီးသော သတ်မှတ်နောက်ဆုံးရက်များနှင့် ကိုက်ညီစေရန် လူငယ်များအနေဖြင့် အချိန်ကိုထိရောက်စွာ စီမံခန့်ခွဲရန်လိုအပ်သည်။

လူငယ်များ ဥပဒေကို လေ့လာသိရှိထားလျှင် ကျွမ်းကျင်မှုအမျိုးမျိုးနှင့် ကျွန်ုပ်တို့နေထိုင်သော ကမ္ဘာကြီးကို ပိုမိုနားလည်လာမည်ဖြစ်သည်။ ဥပဒေကို လေ့လာခြင်းက လူငယ်များအနေဖြင့် လူမှုဆက်ဆံရေး၊ ယဉ်ကျေးသော လူ့အဖွဲ့အစည်း​၏ မူဘောင်များကို ဘယ်လိုဖန်တီးကြသလဲဆိုသည်ကို ပိုမိုနားလည်စေသည်။ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး ပြဿနာဖြေရှင်းနည်း၊ ရေးသားပြောဆိုသောစကားလုံးများနှင့် ဖော်ပြတတ်လာမည်။ ထို့ပြင် ဦးဆောင်မှုကို အသုံးပြုတတ်လာမည်။ တခြားသူများနှင့် ခင်မင်ရင်းနှီးလာမည်။

ဥပဒေနှင့်ပတ်သက်သော ကိုးကားချက်များသည် ဥပဒေ၏ အခန်းကဏ္ဍကို မကြာခဏ မီးမောင်းထိုးပြလေ့ရှိသည်။ Cicero ဆိုသူက “ပြည်သူများ၏ ဘေးကင်းရေးသည် အမြင့်ဆုံးဥပဒေဖြစ်ရမည်”ဟု ဆိုသည်။ Martin Luther King Jr. ကမူ “မည်သည့်နေရာတွင်မဆို မတရားမှုသည် နေရာတိုင်းတွင် တရားမျှတမှုအတွက် ခြိမ်းခြောက်မှု တစ်ခုဖြစ်သည်”ဟု ဖော်ညွှန်းခဲ့သည်။ အဆိုပါပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ကျော်ကြားသောဥပဒေနှင့်ပတ်သက်သည့် ကိုးကားချက်များသည် ဥပဒေ၏ လိုအပ်ချက်မှ ၎င်း၏အသုံးချမှုကို ဝေဖန်ခြင်းအထိ အာဏာ၊ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် တရားမျှတမှု၏ ရှုပ်ထွေးမှုများဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများကို စူးစမ်းလေ့လာထား သည်ကိုတွေ့ရသည်။ လူသိများသော ဥပဒေဆိုင်ရာ ကိုးကားဖော်ပြချက်တစ်ခုမှာ “ဘယ်သူမှ ဥပဒေရဲ့ အထက်မှာမရှိ၊ ဘယ်သူမှ ဥပဒေရဲ့အောက်မှာလည်း မရှိဘူး။” ပင်ဖြစ်သည်။ “တရားမျှတမှုဆိုတာ ကျင့်ဝတ်ပဲ၊ ကိုယ်ပိုင်ကျင့်ဝတ်မဟုတ်ဘဲ လူသားတစ်ရပ်လုံးရဲ့ ကျင့်ဝတ်ပါ။ ကိုယ့်ကျင့်တရားရဲ့အသံကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မှတ်မိသူတွေဟာ တရားမျှတမှု ရဲ့အသံကိုလည်း မှတ်မိလေ့ရှိပါတယ်။” ဟု ကိုးကား ပြောဆိုကြသည်။ 

အခြားထင်ရှားသော ဥပဒေဆိုင်ရာ ဖော်ပြချက်များကလည် လူငယ်များ သိရှိနားလည်သင့်သော အခြေခံအချက်များဖြစ်သည်။

၁။ ဂျွန်လော့ခ် - “ဥပဒေရဲ့အဆုံးဟာ ဖျက်သိမ်းဖို့ ဒါမှမဟုတ် ကန့်သတ်ဖို့မဟုတ်ဘဲ လွတ်လပ်မှုကို ထိန်းသိမ်းပြီး ချဲ့ထွင်ဖို့ပါ။ ဥပဒေကို တတ်နိုင်တဲ့ ဖန်ဆင်းခံသတ္တဝါတွေရဲ့ အခြေအနေအားလုံးမှာ ဥပဒေမရှိရင် လွတ်လပ်မှုမရှိပါဘူး။”

၂။ အီမန်နျူရယ်ကန့် - “ဥပဒေမှာ လူတစ်ယောက်ဟာ တခြားသူတွေရဲ့ အခွင့်အရေးတွေကို ချိုးဖောက်ရင် အပြစ်ရှိပါတယ်။ ကျင့်ဝတ်မှာတော့ အဲဒီလိုလုပ်ဖို့ပဲတွေးရင် အပြစ်ရှိပါတယ်။”

၃။ အရစ္စတိုတယ် - “အကောင်းဆုံးအချိန်မှာ လူသားဟာ သတ္တဝါအားလုံးထဲမှာ အမြင့်မြတ်ဆုံးပါ။ ဥပဒေနဲ့ တရားမျှတမှုကနေ ကင်းကွာနေရင် အဆိုးဆုံးပါပဲ။”

၄။ အန်တိုနီယို ဗီလာရိုင်ဂိုဆာ - “ရှင်းရှင်း လင်းလင်းပြောရရင် ဘယ်သူမှ ဥပဒေအထက်မှာ မရှိပါဘူး။ နိုင်ငံရေးသမားလည်းမဟုတ်ဘူး၊ ဘုန်းကြီးလည်းမဟုတ်ဘူး၊ ရာဇဝတ်သားလည်း မဟုတ်ဘူး၊ ရဲအရာရှိလည်းမဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော်တို့အားလုံး ကိုယ့်ရဲ့လုပ်ရပ်တွေအတွက် တာဝန်ရှိပါတယ်။”

ဥပဒေသမိုင်းဆိုသည်မှာ ဥပဒေ မည်သို့ တိုးတက်ပြောင်းလဲလာသည်နှင့် အဘယ်ကြောင့် ပြောင်းလဲလာသည်ကို လေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပဒေသမိုင်းသည် ယဉ်ကျေးမှုများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေပြီး လူမှုရေးသမိုင်း၏ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော အခြေအနေတွင် လုပ်ဆောင်သည်။ ဥပဒေလုပ်ငန်းစဉ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေပညာရှင်များနှင့် သမိုင်းပညာရှင်များသည် ဥပဒေများ၏ တိုးတက်ပြောင်းလဲလာမှုကို မှတ်တမ်းတင်ကြသည်။ ဤ ဥပဒေများ မည်သို့ တိုးတက်ပြောင်းလဲလာသည်ကို နည်းပညာဆိုင်ရာ ရှင်းလင်းချက်အဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ အချို့က ဥပဒေသမိုင်းကို ဉာဏပညာသမိုင်း၏ ဌာနခွဲတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။   ။